"Als je bijvoorbeeld een alleenwonende in Amsterdam vergelijkt met een alleenwonende
elders, zie je geen verschil. De meerderheid hier woont alleen, maar tot ongeveer
35 jaar vinden veel mensen dat niet erg. Sommigen vinden het heel fijn. Overige factoren
zijn dus belangrijker, zoals je directe leefsituatie: je eigen netwerk, en of je een
partner hebt." Wat is er veranderd in een halve eeuw eenzaamheidsonderzoek? "We hebben
steeds meer kennis gekregen. Vroeger dachten we dat sekseverschillen heel belangrijk
waren, dat blijkt niet het geval te zijn. Bovendien blijkt uit een onderzoek dat we
al dertig jaar uitvoeren, onder meer hier in Amsterdam, dat mensen steeds grotere
sociale netwerken krijgen."
De Ekerse Femke Vervaeke, studente psychologisch consulent, werkt aan een eenzaamheidsonderzoek
in het rust- en verzorgingstehuis Christine in Ekeren-Donk. Ze roept iedereen op om
kaartjes naar 'haar' bejaarden te sturen. "Als je de gesprekken voert, dringt pas
door hoe het probleem van eenzaamheid er bij deze bejaarden is ingeslopen", vertelt
Femke (19). "Wat zwaar valt bij deze mensen, is dat ze veel van hun vrienden in het
rusthuis verloren zijn aan de ziekte."
In plaats van elkaar meer berichten te sturen, praten jongeren liever met hun huisdier
of de kamerplant. Of beginnen een gesprek met de digitale assistent: Hey Siri, hoe
gaat het met je? „Het gaat prima met me – aardig dat je ernaar vraagt." En hey Google,
hoe gaat het met je? „Ik zoek naar antwoorden op grote en kleine levensvragen." Voor
dit eenzaamheidsonderzoek werden 10.500 Europeanen ondervraagd, waaronder duizend
Nederlanders. Sommige conclusies zijn voorspelbaar: Italianen voelen zich het meest
eenzaam, veel ouderen ontdekken door de lockdown nieuwe technologie om contact te
onderhouden. Jongeren ervaren, ondanks hun digitale expertise, de grenzen van het
online bestaan en zonderen zich liever af.
In een mooi artikel dat vrijdag in de Volkskrant stond, schreef Rutger Bregman over
eenzaamheid. Die is, volgens emeritus hoogleraar en socioloog Jenny Gierveld, stabiel.
Gierveld is 'een van de grondleggers van het internationale eenzaamheidsonderzoek'.
Sinds 1965, toen het onderzoek begon, is 10 procent van de mensen erg eenzaam, 20
procent matig.
